Co obowiązuje przy holowaniu i ratownictwie elektrycznej ciężarówki w Polsce: karta ratownicza pojazdu, wytyczne Państwowej Straży Pożarnej, dezaktywacja wysokiego napięcia, holowanie bez osi napędowej na drodze i strefa kwarantanny dla uszkodzonej baterii.
Awaria diesla na poboczu to rutyna. Awaria elektrycznej ciężarówki – jeszcze nie zawsze, a różnica ujawnia się dopiero wtedy, gdy nikt nie jest przygotowany. Między „przebita opona” a „uszkodzona bateria trakcyjna” leżą zupełnie inne procedury, a kto wyjaśnia je dopiero w chwili szkody, traci godziny. Co faktycznie obowiązuje w Polsce, kto co może zrobić i co flota powinna ustalić, zanim dojdzie do pierwszej awarii.
Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej opublikowała procedury postępowania z pojazdami o napędzie elektrycznym i hybrydowym, obejmujące trzy scenariusze: zdarzenie drogowe, pożar oraz zatopienie pojazdu. Kluczowe rozróżnienie jest takie samo jak przy pojazdach spalinowych: przy uszkodzeniu opony, usterce instalacji 12 V czy problemie ze skrzynią biegów nie ma podstaw do nadzwyczajnych środków – pojazd traktowany jest jak każdy inny. Dodatkowe kroki są konieczne dopiero wtedy, gdy układ wysokiego napięcia sygnalizuje usterkę albo bateria trakcyjna jest widocznie uszkodzona.
To rozróżnienie ma największe znaczenie w praktyce: zdecydowana większość zdarzeń jest niekrytyczna. Ktoś musi jednak umieć podjąć tę decyzję – i do tego potrzebna jest karta ratownicza pojazdu.
Polskim odpowiednikiem niemieckiej Rettungskarte jest karta ratownicza pojazdu – dokument techniczny opisujący układy, komponenty i urządzenia zamontowane w pojeździe pod kątem działań w sytuacjach awaryjnych: gdzie znajduje się bateria wysokonapięciowa, gdzie jest miejsce cięcia, czego nie wolno przecinać i jak dezaktywować układ wysokiego napięcia. Karty producentów – w tym specyfikacje dla pojazdów elektrycznych i hybrydowych – są dostępne bezpłatnie w bazie na portalu kartyratownicze.pl, prowadzonym pod nadzorem Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, oraz w aplikacji mobilnej Euro Rescue. Wiele nowszych pojazdów ma na nadwoziu naklejony kod QR, który prowadzi ratowników bezpośrednio do właściwej karty.
Dwie minuty pracy o dużym znaczeniu: pobrać kartę dla własnego modelu, wydrukować, umieścić w kabinie kierowcy – i przekazać kopię firmie holowniczej, zanim będzie potrzebna. Ratownicy podczas akcji nie szukają dokumentów w internecie.
Po poważnym wypadku kolejność działań jest ustalona: jednostki Państwowej Straży Pożarnej oraz ratownictwo medyczne zabezpieczają miejsce zdarzenia, ratują osoby poszkodowane i – zgodnie z wytycznymi producenta – dezaktywują układ wysokonapięciowy. Dopiero potem pojazd przechodzi pod nadzór policji i firmy holowniczej.
Przed załadunkiem układ wysokiego napięcia musi być dezaktywowany – zazwyczaj przez wyłączenie zapłonu, użycie przewidzianego punktu odłączenia (typowo oznaczonego kolorem pomarańczowym) oraz odłączenie akumulatora 12 V. Dokładna procedura różni się w zależności od modelu i znajduje się w karcie ratowniczej. Prace przy układach wysokiego napięcia wymagają odpowiednich kwalifikacji i przeszkolenia z zakresu bezpieczeństwa elektrycznego – kto wykonuje je bez takich kwalifikacji, działa nieodpowiedzialnie.
Obowiązek, o którym łatwo zapomnieć: firma holownicza musi przekazać informację o rodzaju napędu i wykonanych czynnościach kolejnemu podmiotowi przejmującemu pojazd – warsztatowi, parkingowi, złomowni. Pojazdu z uszkodzonym komponentem wysokonapięciowym nie wolno po prostu zostawić bez komentarza.
To najczęstszy błąd techniczny. Jeśli oś napędowa toczy się po drodze, silnik elektryczny obraca się wraz z nią – i może oddawać prąd z powrotem do układu elektrycznego, uszkadzając go. Dlatego prawidłowo jest: unieść oś napędową lub załadować pojazd w całości, w razie wątpliwości zgodnie z instrukcją producenta, a przy napędzie na wszystkie osie – zasadniczo załadować pojazd w całości. W praktyce przy zestawie 40-tonowym oznacza to, że firma holownicza potrzebuje odpowiedniego sprzętu i musi wcześniej wiedzieć, z czym ma do czynienia. Zgłoszenie „ciężarówka stoi na A2” nie wystarczy – „elektryczny ciągnik siodłowy, brak sygnalizacji usterki wysokiego napięcia, model X” wystarczy.
Rzeczywiste ryzyko związane z uszkodzoną baterią trakcyjną to nie pożar w chwili zdarzenia, lecz pożar później. Wskutek wniknięcia wody lub niewystarczającego chłodzenia ogniwo może zapalić się z opóźnieniem – po godzinach lub dniach. Wytyczne Państwowej Straży Pożarnej wskazują dla pojazdów z ryzykiem pożarowym kilka zasad:
Dokładny czas obserwacji i szczegółowe zasady kwarantanny dla ciężkich pojazdów użytkowych nie są w Polsce jednolicie skodyfikowane w publicznie dostępnych dokumentach – w praktyce decyduje o tym każdorazowo straż pożarna na miejscu zdarzenia, w porozumieniu z rzeczoznawcą lub producentem. Podczas transportu uszkodzony pojazd elektryczny traktowany jest z ostrożnością zbliżoną do pojazdu przewożącego paliwo. Jeśli od baterii nie wynika bezpośrednie zagrożenie, firma holownicza może przewieźć pojazd do warsztatu specjalistycznego bez dodatkowych ograniczeń.
Pięć punktów, które w razie szkody oszczędzają czas – i które da się załatwić w godzinę:
Elektryczna ciężarówka po szkodzie komunikacyjnej jest wyceniana inaczej niż diesel po takiej samej szkodzie – nawet jeśli bateria pozostała nieuszkodzona. Rynek wycenia ryzyko, nie tylko sam uszkodzenie. Decydujące dla ceny jest to, czy udokumentowano sprawdzenie układu wysokiego napięcia i odczyt stanu zdrowia baterii (State of Health). Bez takiego potwierdzenia każdy kupujący z góry zakłada najgorszy scenariusz.
Dotyczy to również standardowej sprzedaży: raport z odczytu stanu baterii jest dla elektrycznej ciężarówki tym, czym książka serwisowa dla diesla. Ile obecnie warty jest Państwa pojazd, pokazuje bezpłatna wycena oparta na rzeczywistych transakcjach sprzedaży, przeprowadzana w ciągu 24 godzin; następnie 1500+ zweryfikowanych dealerów i eksporterów z ponad 35 krajów składa wiążące oferty, a o przyjęciu oferty decyduje sprzedający – sprzedaż pojazdu użytkowego z truckoo. Stroną umowy w zakresie zawarcia umowy, płatności i odbioru jest truckoo, a usługa dla sprzedających jest bezpłatna.
Kto dopiero planuje zakup: profil-check pozwala ocenić, czy dany profil eksploatacji w ogóle nadaje się do elektryfikacji, a kalkulator TCO pokazuje koszt zakupu, energii, opłat drogowych i wartości rezydualnej w całym okresie użytkowania.
Nie z osią napędową opartą o drogę. Jeśli się toczy, silnik elektryczny obraca się razem z nią i może uszkodzić układ napędowy. Prawidłowo jest unieść oś napędową lub załadować pojazd w całości – przy napędzie na wszystkie osie zasadniczo w całości. Instrukcja producenta znajduje się w karcie ratowniczej.
Po wypadku najpierw ratownictwo medyczne i Państwowa Straż Pożarna zgodnie z instrukcją producenta, zanim pojazd trafi pod nadzór policji i firmy holowniczej. Prace przy układach wysokiego napięcia wymagają odpowiednich kwalifikacji i przeszkolenia z zakresu bezpieczeństwa elektrycznego. Bez takich kwalifikacji nic nie jest odłączane.
Producenci udostępniają karty ratownicze poszczególnych modeli bezpłatnie za pośrednictwem portalu kartyratownicze.pl, nadzorowanego przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej, oraz aplikacji Euro Rescue. Warto wydrukować kartę, trzymać ją w kabinie kierowcy i przekazać kopię firmie holowniczej, zanim dojdzie do zdarzenia.
Tylko przy uszkodzonej baterii lub zgłoszonej usterce układu wysokiego napięcia. Wówczas obowiązuje: ustawienie na wolnym powietrzu, odpowiedni odstęp od pojazdów, budynków i materiałów palnych, zabezpieczenie i obserwacja do czasu ustabilizowania temperatury. Przy uszkodzeniu opony czy usterce instalacji 12 V nie ma nadzwyczajnych wymagań.
Podczas transportu jest traktowana z podwyższoną ostrożnością, zbliżoną do pojazdu przewożącego paliwo. Jeśli od baterii nie wynika bezpośrednie zagrożenie, firma holownicza może przewieźć pojazd do warsztatu specjalistycznego bez dodatkowych ograniczeń.
To trzeba sprawdzić indywidualnie. Wiele umów i polis jest napisanych z myślą o pojazdach spalinowych i nie reguluje ani sprzętu do holowania z uniesioną osią napędową, ani przechowywania w kwarantannie, ani utylizacji uszkodzonej baterii trakcyjnej.
Gabriel Böhm jest prezesem zarządu truckoo GmbH, cyfrowej platformy, która redefiniuje handel pojazdami użytkowymi w Europie. Z pasją do innowacji i efektywności kształtuje kierunek strategiczny i rozwija doskonałość operacyjną, aby łączyć sprzedających i kupujących mądrzej, szybciej i bardziej przejrzyście.
Więcej wiedzy praktycznej o sprzedaży, wycenie i dokumentach.
Wystarczą dowód rejestracyjny, przebieg i zdjęcia. Zweryfikowani dealerzy licytują wiążąco, a Państwo decydują – bezpłatnie i z truckoo jako partnerem umownym.
.svg){kind=logo}